ลูกฟ้องแม่ แม้อ้างฟ้องในฐานะผู้จัดการมรดก ก็อาจเป็นคดีต้องห้าม

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1562 วางหลักไว้ว่า ผู้ใดจะฟ้องบุพการีของตนเป็นคดีแพ่งหรือคดีอาญามิได้ หลักนี้เป็นรากฐานของสิ่งที่เรียกกันว่า “คดีอุทลุม”

ในทางปฏิบัติ ข้อพิพาทเรื่องที่ดินและมรดกมักเกิดภายในครอบครัว เช่น การขอให้โอนที่ดินมรดก การจัดการทรัพย์สินของผู้ตาย หรือการโต้แย้งบทบาทของผู้จัดการมรดก

มีกรณีที่ลูกฟ้องแม่ โดยอ้างว่าไม่ได้ฟ้องในฐานะลูกฟ้องแม่ แต่ฟ้องแม่ในฐานะผู้จัดการมรดกของพ่อที่เสียชีวิตแล้ว เพื่อขอให้โอนที่ดินมรดกมาเป็นชื่อของตน

ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า แม้คำฟ้องจะระบุฐานะของจำเลยเป็นผู้จัดการมรดก แต่เมื่อข้อเท็จจริงคือจำเลยเป็นแม่โดยชอบด้วยกฎหมายของโจทก์ และการฟ้องเป็นไปเพื่อประโยชน์ส่วนตัวของโจทก์เอง คดีก็ยังเป็นคดีต้องห้ามตามมาตรา 1562

• ประเมินก่อนว่าคดีเสี่ยงเข้าลักษณะคดีอุทลุมหรือไม่ โดยเฉพาะเมื่อคู่กรณีเป็นพ่อแม่ ปู่ย่า หรือตายาย
• พิจารณาช่องทางให้พนักงานอัยการยกคดีขึ้นว่ากล่าวแทนตามขั้นตอนของกฎหมาย หากเป็นกรณีที่เหมาะสม
• ใช้การเจรจาและไกล่เกลี่ยเป็นทางเลือกสำคัญในคดีครอบครัวและมรดก เพื่อรักษาความสัมพันธ์และลดความเสียหายระยะยาว